Ingrediënten close-up: zinkoxide

Wat is zinkoxide?

Zinkoxide is een wit mineraal poeder dat je in cosmetica vooral tegenkomt als UV-filter in minerale zonnebrand. Het is geen exotisch plantenextract met een geheimzinnige herkomst, maar een vrij rechttoe rechtaan verbinding van zink en zuurstof. Juist die eenvoud maakt het interessant: zinkoxide doet al decennia mee, wordt grondig onderzocht en is in de EU expliciet toegestaan als UV-filter.

Waarom is zinkoxide een populaire zonnebrandfilter?

Wat zinkoxide zo populair maakt, is dat het breed inzetbaar is en vaak goed wordt verdragen. Daarom zie je het regelmatig terug in producten die bedoeld zijn voor dagelijks gebruik, zoals een gezichtscrème met SPF, maar ook in formules voor kinderen.

Wat doet zinkoxide op de huid?

Zinkoxide beschermt je huid tegen UV-straling door UV-licht te verzwakken. In de praktijk gebeurt dat via een combinatie van absorptie, verstrooiing en reflectie, afhankelijk van de deeltjesgrootte en hoe het is verwerkt in de formule. Het resultaat dat je merkt is simpel: minder UV bereikt je huid.

Helpt zinkoxide tegen UV-A en UV-B bescherming?

Een groot pluspunt is dat zinkoxide bekendstaat om breedspectrum bescherming, dus het pakt zowel UVB als UVA aan. Dat is precies wat je wil als je niet alleen verbranding wilt voorkomen, maar ook zonneschade die dieper in de huid kan doorwerken.

Waarom krijg je van zinkoxide een witte waas?

De klassieke bijwerking van zinkoxide is niet dat het prikt, maar dat het zichtbaar kan blijven als een witte waas. Dat komt doordat witte, lichtverstrooiende deeltjes nu eenmaal licht terugkaatsen.

Fabrikanten kunnen dat verminderen door:

• Deeltjes kleiner te maken, bijvoorbeeld met micronized of nano vormen.
• De deeltjes te coaten zodat ze beter mengen en minder klonteren.
• De formule zo te bouwen dat de deeltjes gelijkmatig over de huid verspreiden.

Als je ooit een zonnebrand hebt gehad die lekker aanvoelt maar een krijtachtig spoor achterlaat, dan heb je dit effect in het wild gezien.

Is nano zinkoxide gevaarlijk?

Bij zinkoxide gaat het debat vaak over deeltjesgrootte, vooral wanneer het om nanomaterialen gaat. De korte versie is dat autoriteiten en onderzoekers bij zinkoxide vooral kijken naar twee dingen:

• Dringen de deeltjes als deeltjes door de huid heen.
• Is er risico bij inademing, bijvoorbeeld bij sprays of poeders.

De Europese regelgeving is hier vrij concreet over. Zinkoxide is als UV-filter toegestaan tot 25% in cosmetische producten, met als belangrijke beperking dat het niet gebruikt mag worden op manieren waarbij de gebruiker het kan inademen. Dat zie je terug in de voorwaarden in de EU-lijst met toegestane UV-filters. ECHA overzicht UV-filters en de voorwaarden voor de nano-vorm.

Dringt zinkoxide door in de huid?

Een veelgehoorde zorg is of zinkoxide, vooral in nano-vorm, door de huid heen kan gaan. Onderzoek bij mensen laat juist vooral zien dat intacte zinkoxide-deeltjes op of in de bovenste laag blijven zitten.

• In een in-vitro studie met menselijke huid werd minimale penetratie gemeten en werden er geen deeltjes gevonden in de diepere huidlagen met elektronenmicroscopie. Human skin penetration of sunscreen nanoparticles
• In onderzoek met vrijwilligers werd na herhaald aanbrengen geen bewijs gevonden dat ZnO-nanodeeltjes de levende opperhuid binnendringen, terwijl men de huid met geavanceerde beeldvorming onderzocht. Lack of skin penetration after repeated application

Wel is er een nuance die vaak vergeten wordt: zinkoxide kan gedeeltelijk oplossen aan het huidoppervlak, waardoor zink als ionische vorm of andere oplosbare zinksoorten lokaal in de huidlagen kan toenemen. Dat is iets anders dan deeltjes die fysiek door de huid migreren.

• Studies laten zien dat de toename in zink in huidlagen samen kan hangen met barrièreschade, tijd en de drager waarin zinkoxide is verwerkt. Penetration of zinc into human skin after nano ZnO en Relative penetration of ZnO and zinc ions

Ook Nederlandse overheidscommunicatie wijst erop dat zinkoxide nanodeeltjes uit zonnebrand bij vrijwilligers niet door de huid dringen en dat dit gebruik veilig lijkt. RIVM over zinkoxide nanodeeltjes en huid

Is zinkoxide fijn voor de gevoelige huid?

Zinkoxide is geen garantie op nul irritatie, maar het staat bekend als een filter dat vaak goed te combineren is met gevoelige huidroutines, omdat het niet afhankelijk is van dezelfde soort UV-absorberende organische moleculen als veel chemische filters. Voor mensen die snel reageren op parfum, alcohol of bepaalde filters, kan een minerale aanpak daarom prettig voelen.

Dat is ook waarom je zinkoxide regelmatig ziet terugkomen in kindvriendelijke formules.

Praktische tips om zinkoxide prettig te laten werken

Zinkoxide is een ingrediënt dat je pas echt beoordeelt als je het smeert. Dit helpt om het resultaat mooier en consistenter te maken.

• Breng aan op een droge huid en geef het even de tijd om te zetten.
• Werk in dunne laagjes en verdeel goed, zeker rond haarlijn en kaak.
• Combineer liever met een verzorgende basis als je snel schilfert of droog aanvoelt.
• Wees extra kritisch op sprays en poeders met zinkoxide, omdat inademing precies is wat de regelgeving wil vermijden.

Als je zinkoxide vooral kent van strandzonnebrand, kijk dan ook eens hoe divers moderne SPF-formules zijn. Er zijn bijvoorbeeld klassieke bodyproducten zoals Zonnebrandmelk SPF30 en meer dagelijkse texturen zoals een gel-crème met SPF30 of een milky sunscreen SPF30.

Conclusie

Zinkoxide is een degelijk, goed onderzocht mineraal UV-filter dat brede bescherming kan geven en vaak goed past bij een gevoelige of snel reagerende huid. De bulk van het onderzoek wijst erop dat ZnO-deeltjes zelf niet of nauwelijks door de huid dringen, terwijl oplosbare zinksoorten onder bepaalde omstandigheden lokaal kunnen toenemen. Binnen de EU is zinkoxide als UV-filter toegestaan tot 25%, met duidelijke beperkingen rond toepassingen waarbij je het zou kunnen inademen.

Zinkoxide zit ook in 100% Mineral Daily Defense Sun Care Face Cream SPF 30.