Zinkoxide (INCI: Zinc Oxide) is een anorganische verbinding (ZnO) die in cosmetica vooral wordt toegepast als UV-filter in natuurlijke zonnebrand en als witte kleurstof. Op ingrediëntenlijsten kan het ook voorkomen onder kleurstofnummers zoals CI 77947. In zonbescherming wordt zinkoxide gebruikt omdat het UV-straling effectief kan tegenhouden door absorptie en verstrooiing aan het huidoppervlak.
Waarom wordt zinkoxide gebruikt als UV-filter?
Zinkoxide kan UV-straling over een relatief breed spectrum afvangen. In formuleringen levert dat praktische voordelen op:
- brede inzetbaarheid in producten met minerale UV-filters
- goede compatibiliteit met verschillende huidverzorgingsbases (crème, lotion, stick, compact)
- vaak inzetbaar in producten die ontworpen zijn voor een gevoelige of reactieve huid, omdat het een mineraal filter betreft
In veel formules is de zintuiglijke ervaring (smeren, finish) niet alleen afhankelijk van zinkoxide zelf, maar ook van de gebruikte dispersanten, filmvormers en emollients die nodig zijn om het poeder gelijkmatig te verdelen.
Wat betekent zinkoxide (nano) op het etiket?
In de Europese cosmetica-etikettering wordt nano toegevoegd wanneer het ingrediënt voor meer dan de helft uit deeltjes onder de 100 nm bestaat. In de praktijk is het verschil vooral zichtbaar in de optiek: kleinere deeltjes zijn minder wit, waardoor de typische witte waas kan afnemen.
Wat is de relatie tussen zinkoxide en de witte waas?
De witte waas bij minerale zonnebrand is grotendeels een optisch fenomeen: deeltjes reflecteren en verstrooien zichtbaar licht. De zichtbaarheid neemt doorgaans toe naarmate:
- deeltjes groter zijn (niet-nano)
- de concentratie hoger is
- de film dikker wordt aangebracht (wat juist wél nodig is om de geclaimde SPF te halen)
Dit verklaart waarom getinte of kleur-gecorrigeerde producten (bijvoorbeeld CC-formules) zinkoxide kunnen combineren met pigmenten (zoals iron oxides) om de optische witheid te neutraliseren.
Hoe zit het met opname door de huid en veiligheid?
Zinkoxide wordt in consumentencommunicatie doorgaans beschouwd als een stof die vooral op de huid blijft en nauwelijks door de huid wordt opgenomen. Waarzitwatin formuleert dat als: de huid neemt zinkoxide bijna niet op en zinkoxide vormt een UV-werend laagje op de huid. Zie Zinkoxide | Waarzitwatin (Rijksoverheid).
Voor de beoordeling van nano-zinkoxide als UV-filter is daarnaast de samenvatting van de Europese Scientific Committee on Consumer Safety (SCCS) relevant. Deze layman summary bespreekt onder meer dat er geen overtuigend bewijs is voor opname van ZnO-nanodeeltjes via intacte huid, en dat spraytoepassingen een aparte risicobeoordeling vragen in verband met inhalatie. Zie SCCS layman summary: zinc oxide nanoparticles in sunscreens.
Belangrijk in interpretatie: veiligheidsoordelen gelden in context (concentratie, type product, toedieningsvorm, deeltjescoating, en het normale gebruikspatroon). Daarom is het zinvoller om te spreken over een specifieke formulering dan over het ingrediënt los.
Welke rol speelt zinkoxide buiten zonnebrand?
Zinkoxide komt niet uitsluitend voor in zonproducten. Het kan ook een rol hebben als kleurstof (wit), als opacifier en als functionele toevoeging in uiteenlopende cosmetica. In het MetOlijf-assortiment is zinkoxide vooral relevant in minerale zonbescherming en in producten waarin zonbescherming en teintcorrectie gecombineerd worden.
Producten met zinkoxide en hun functie
| Product | Waar zit zinkoxide voor in? | Waarvoor gebruik je het? |
|---|---|---|
| Aphrodite 100% Minerale Dagelijkse Bescherming Zonnebrandcrème SPF 30 | Minerale UV-filter (Zinc Oxide) | Dagelijkse zonbescherming voor het gezicht |
| Aphrodite 100% Mineral Correct & Protect CC Crème SPF 25 | Minerale UV-filter (Zinc Oxide) + pigmenten | Teintcorrectie met SPF voor dagelijks gezichtgebruik |