Microplastics in cosmetica is een onderwerp waar veel over wordt geschreven en waar ook veel verwarring over bestaat. Dat is niet vreemd. De discussie raakt milieu, regelgeving, productontwikkeling, ingrediëntenlijsten en marketingclaims tegelijk. Daardoor is het belangrijk om onderscheid te maken tussen wat je vrij zeker kunt zeggen, wat afhangt van extra context en wat online soms te snel als feit wordt gepresenteerd.
Bij MetOlijf vinden we het belangrijk om steeds meer keuzes aan te bieden voor klanten die microplasticvrij of zo clean mogelijk willen kiezen. Tegelijk vinden we het net zo belangrijk om eerlijk te blijven over wat je uit een ingrediëntenlijst, een app of een claim wel en niet kunt afleiden. Juist die nuance maakt dit onderwerp betrouwbaarder en nuttiger voor iedereen die bewust wil kiezen.
Ik ben Mark van MetOlijf, productspecialist van MetOlijf. In de afgelopen jaren heb ik meer dan 250 artikelen geschreven over duurzaamheid en natuurlijke cosmetica. Daarnaast houd ik me actief bezig met duurzaamheid binnen e-commerce, onder meer in relatie tot initiatieven en gesprekken binnen het netwerk van Thuiswinkel Waarborg. Zoek je volledig plasticvrije producten en kom je er zelf niet uit, dan kun je ons mailen via klantenservice@metolijf.nl of bellen naar 023 583 1985.
In dit artikel lees je wat microplastics in cosmetica zijn, hoe de Europese regels hier momenteel naar kijken, waarom een INCI-lijst niet altijd genoeg zegt, welke ingrediënten online vaak ter discussie staan en hoe wij kijken naar een steeds schoner assortiment zonder loze claims.
Wat zijn microplastics?
Microplastics zijn heel kleine, onoplosbare kunststofdeeltjes. In de context van de Europese restrictie gaat het specifiek om bewust toegevoegde synthetische polymeermicropartikels zoals die binnen de REACH-restrictie zijn gedefinieerd.1 Dat is meteen een belangrijke nuance, want niet elk polymeer op een ingrediëntenlijst valt automatisch onder die definitie.
In cosmetica zijn microplastics voor veel mensen bekend geworden door microbeads in scrubs en exfoliërende producten. Dat waren kleine plastic deeltjes die bewust werden toegevoegd voor een schurend effect. Inmiddels is de discussie breder geworden en gaat die ook over andere typen synthetische deeltjes die in formules kunnen voorkomen.1
Zitten microplastics vooral in cosmetica?
Nee. Cosmetica is niet de enige bron van microplastics en ook niet de enige sector waar dit onderwerp speelt. In bredere Europese rapportages worden ook andere bronnen genoemd, zoals verf, textiel en bandenslijtage.2 Dat neemt niet weg dat bewust toegevoegde microplastics in cosmetica wel degelijk relevant zijn, juist omdat het om toepassingen gaat waar consumenten bewust naar kijken en waar herformulering in veel gevallen bespreekbaar is.
Het is dus terecht om kritisch te kijken naar microplastics in cosmetica, maar minder zorgvuldig om cosmetica neer te zetten als dé hoofdbron van het hele probleem. Dat bredere perspectief helpt om het onderwerp eerlijker te beoordelen.
Hoe kijkt de EU momenteel naar microplastics in cosmetica?
De Europese microplasticsrestrictie is in 2023 ingevoerd onder REACH en geldt sinds 17 oktober 2023. Het gaat om een beperking op het op de markt brengen van bewust toegevoegde synthetische polymeermicropartikels.1 Voor sommige toepassingen geldt die beperking direct, terwijl voor andere toepassingen overgangstermijnen zijn opgenomen omdat herformulering technisch tijd kost.
Voor cosmetica betekende dit onder meer dat bepaalde exfoliërende rinse-off producten (zoals douchegel en shampoo) snel onder de eerste maatregelen vielen, terwijl voor andere categorieën langere overgangsperioden gelden. Op de toelichtingspagina van de Europese Commissie worden bijvoorbeeld voor cosmetica overgangsdata genoemd tot 16 oktober 2027 voor bepaalde rinse-off cosmetica, tot 16 oktober 2029 voor bepaalde leave-on cosmetica en tot 16 oktober 2035 voor bepaalde make-up-, lip- en nagelproducten.1
De praktische lijn is daarom: niet elk polymeer is automatisch een microplastic. De beoordeling hangt af van de precieze stofeigenschappen, de toepassing en de juridische definitie binnen de restrictie. Juist daarom bestaat er ook een uitgebreide officiële toelichting met voorbeelden, uitzonderingen en grensgevallen.1
Waarom dit onderwerp ingewikkelder is dan het lijkt
Omdat de vraag niet alleen is of een ingrediënt plasticachtig klinkt, maar of het juridisch en technisch onder de geldende definitie valt. Daarbij spelen eigenschappen een rol zoals de vorm van het materiaal, de oplosbaarheid, de afbreekbaarheid, de herkomst en de functie in het eindproduct.1
Juist daarom geven sommige ingrediënten online veel verwarring. Sommige stoffen vallen duidelijk binnen de aandacht van consumententools of restricties, terwijl andere juist expliciet context vereisen. Dat betekent ook dat je voorzichtig moet zijn met absolute uitspraken. Niet elk ingewikkeld klinkend ingrediënt is automatisch een microplastic in de zin van de huidige regels.
Kun je aan een INCI-lijst zien of een product microplasticvrij is?
Niet altijd volledig. Een INCI-lijst is essentieel, maar laat niet automatisch alles zien wat nodig is om een definitieve juridische of milieutechnische conclusie te trekken. Je ziet de naam van een ingrediënt, maar niet altijd de volledige informatie over de fysische vorm, afbreekbaarheid, oplosbaarheid, herkomst of de vraag of het binnen de huidige EU-definitie valt.
Dat betekent niet dat een INCI-lijst weinig waard is. Integendeel: hij is onmisbaar. Maar hij is niet in alle gevallen voldoende om met absolute zekerheid te zeggen of een product volledig binnen een bepaalde microplasticdefinitie valt. Zeker bij polymeren en grensgevallen is aanvullende informatie over grondstoffen en formulering vaak nodig.1
Kunnen apps aantonen of een product microplasticvrij is?
Apps kunnen nuttig zijn als snelle eerste check, maar ze zijn niet hetzelfde als een volledige technische beoordeling. Sommige apps lezen een ingrediëntenlijst uit en koppelen ingrediënten vervolgens aan eigen categorieën of waarschuwingslijsten. Dat kan helpen om bewuster te kiezen, maar het is geen sluitend bewijs.
Dat zie je ook terug in de manier waarop sommige tools met twijfelcategorieën werken. Ingrediënten zoals bepaalde PEG’s, PPG’s of polyquaterniums worden daar soms niet zwart-wit beoordeeld, maar in een tussenklasse geplaatst omdat er niet altijd genoeg informatie beschikbaar is om op basis van alleen de naam een harde conclusie te trekken.3
Daarom zien wij zulke apps vooral als hulpmiddel, niet als eindstation. Ze kunnen een nuttige richting geven, maar niet in alle gevallen definitief bewijzen of een product volledig microplasticvrij is.
Beat the Microbead: een nuttig hulpmiddel, maar geen definitief oordeel
Beat the Microbead is een bekende en waardevolle consumententool. Juist omdat de tool streng werkt, helpt hij veel mensen om kritischer naar ingrediënten te kijken. Tegelijk is het belangrijk om te begrijpen wat de tool wel en niet doet.
Beat the Microbead werkt met verschillende categorieën, waaronder ook een oranje of sceptische categorie voor ingrediënten waarvoor volgens hun eigen toelichting nog niet genoeg informatie beschikbaar is om een harde uitspraak te doen. In hun disclaimer noemen zij daar onder meer Polyquaterniums, Polysorbates, PEGs en PPGs bij.3 In hun gids staat bovendien dat de oranje lijst synthetische polymeren bevat die zij skeptical microplastic noemen en waarvoor volgens hen nog onvoldoende informatie beschikbaar is.4
Dat maakt de tool nuttig, maar ook begrensd en niet helemaal accuraat. De tool zegt in feite: dit ingrediënt verdient extra aandacht. Dat is niet hetzelfde als: dit ingrediënt is in elke context en in elke formule bewezen een microplastic in de zin van de geldende EU-regels. Lees Beat the Microbead daarom vooral als waarschuwings- en screeningsinstrument, niet als volledige eindbeoordeling.
Lang niet alle ingrediënten die Beat the Microbead scant als microplastics, zijn dat ook. Dat geldt ook voor producten bij MetOlijf, die 100% microplasticvrij zijn, maar wel worden aangemerkt als rood of oranje bij Beat the Microbead.
Welke ingrediënten staan vaak ter discussie?
Hieronder vind je een praktisch overzicht. Niet om alles zwart-wit te maken, maar juist om te laten zien waar consumententools vaak duidelijk waarschuwen en waar extra nuance nodig is.
Lijst van microplastics die in consumententools vaak als relevant of risicovol worden aangemerkt
De volgende ingrediënten worden in consumententools en online gidsen vaak genoemd als stoffen die extra aandacht verdienen in de context van microplastics in cosmetica:
- Polyethylene (PE)
- Polypropylene (PP)
- Polymethyl Methacrylate (PMMA)
- Nylon-12 / Nylon-6 / Nylon (PA)
- Polyurethane (PU)
- Acrylates Copolymer
- Acrylates Crosspolymer
- Polyacrylate
- Styrene/Acrylates Copolymer
- Polyethylene Terephthalate (PET)
Bij exfoliërende korrels, glitterachtige deeltjes of duidelijk zichtbare kunststofpartikels is de kans groter dat je met een duidelijker geval te maken hebt. Toch blijft ook hier gelden dat de uiteindelijke juridische beoordeling afhangt van de precieze materiaaleigenschappen en de toepassingsvorm.1
Lijst van microplastics in cosmetica die online vaak als verdacht worden aangemerkt, maar context vereisen
Er is ook een groep ingrediënten die in apps, blogs of forums snel als microplastic wordt aangemerkt, terwijl de werkelijkheid genuanceerder ligt. Voorbeelden daarvan zijn:
- PEG-xx en PPG-xx
- Polyquaternium-xx
- Carbomer
- Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer
- VP/VA Copolymer
- PVP
- Polysorbates in sommige consumententools
Bij deze groep geldt: de ingrediëntennaam alleen zegt vaak niet genoeg. De beoordeling hangt af van de precieze vorm, toepassing, oplosbaarheid, afbreekbaarheid en het juridisch-technische kader waarin je kijkt.
Natuurlijke, oplosbare of andersoortige materialen vallen niet automatisch onder dezelfde noemer
Ook dat onderscheid is belangrijk. Niet alles wat chemisch of polymeerachtig klinkt, is automatisch een microplastic in de zin van de restrictie. De toelichting van de Europese Commissie noemt bijvoorbeeld ook materialen die biologisch afbreekbaar, oplosbaar, natuurlijk of anorganisch zijn als gevallen die buiten de reikwijdte kunnen vallen.1 Daarom is het niet zorgvuldig om op basis van alleen een moeilijke ingrediëntennaam meteen te concluderen dat een product microplastics bevat.
Hoe zit het met Acrylates Crosspolymer en vergelijkbare ingrediënten?
Dit is precies het soort ingrediënt waar nuance nodig is. Namen zoals Acrylates Crosspolymer of Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer worden in apps of online lijsten vaak snel als problematisch aangemerkt. Dat is begrijpelijk, omdat het synthetische polymeren zijn en deze categorie historisch vaak wordt geassocieerd met stabilisatoren, filmvormers en textuurverbeteraars.
Maar de INCI-naam alleen is niet altijd voldoende voor een definitieve conclusie. COSMILE Europe beschrijft Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer functioneel als een ingrediënt dat de viscositeit regelt en koppelt het onder meer aan filmvormers, stabilisatoren en verdikkingsmiddelen. COSMILE vermeldt daarbij ook dat informatie over oorsprong vooral de status bij de initiële opname in het INCI-woordenboek kan weergeven en dat technologische vooruitgang andere productiemogelijkheden kan hebben toegevoegd.5
Dat is precies waarom een consumententool niet altijd definitief kan zijn. Een naam als acrylates crosspolymer klinkt snel zwart-wit, maar zegt nog niet automatisch alles over de precieze grondstof, de eigenschappen in de formule of de juridische status onder de huidige EU-definitie.
Daarnaast is zichtbaar dat leveranciers alternatieven ontwikkelen voor klassieke synthetische filmvormers. Inolex positioneert bijvoorbeeld natuurlijke polyesters als groener alternatief voor klassieke acrylate-oplossingen in bepaalde toepassingen.6 Dat betekent niet dat elk product met een klassieke crosspolymer-naam automatisch goed of automatisch fout is. Het betekent wel dat je voorzichtig moet zijn met stellige uitspraken, juist omdat de markt en formuleringstechniek in beweging zijn.
Hoe zit het met PEG, polymeren en siliconen?
Hier ontstaat online veel verwarring. Niet elk polymeer is automatisch een microplastic in de zin van de huidige regelgeving. Ook termen als polymeer en copolymeer zeggen op zichzelf nog niet genoeg. Je moet naar de eigenschappen van het materiaal kijken, niet alleen naar de naam.1
Hetzelfde geldt voor groepen ingrediënten waar online vaak discussie over is, zoals PEG’s, bepaalde polyquaterniums of sommige siliconen. Daar moet je oppassen met absolute uitspraken. In apps of blogs worden zulke stoffen soms snel als verdacht bestempeld, terwijl de precieze beoordeling afhangt van functie, vorm, oplosbaarheid, afbreekbaarheid en toepassingscontext.
Dat betekent niet dat je kritiekloos moet zijn. Wel dat je eerlijk moet blijven over wat je zeker weet. Een goede beoordeling vraagt om meer dan een ingrediëntennaam alleen.
Ons standpunt: hoe cleaner, hoe beter, maar wel met nuance
Bij MetOlijf vinden we het belangrijk om steeds meer microplasticvrije producten aan te bieden totdat alle producten zo clean zijn als wij willen. Dat doen we vanuit overtuiging: hoe cleaner en toekomstbestendiger een formule kan zijn, hoe beter. Tegelijk willen we niet vervallen in simplistische claims of angsttaal.
Goede cosmetica formuleren is specialistisch werk. Producten moeten niet alleen prettig aanvoelen, maar ook stabiel, veilig en bruikbaar zijn. De overgang naar schonere formules is daarom niet simpelweg een kwestie van één ingrediënt schrappen, maar van zorgvuldig herformuleren zonder onnodige concessies aan productkwaliteit en huidcomfort.
Wij geloven daarom in een realistische route: kritisch blijven, kennis blijven volgen, leveranciers blijven bevragen en stap voor stap steeds meer microplasticvrije alternatieven opnemen en oudere keuzes uitfaseren waar dat verantwoord en technisch haalbaar is.
Inmiddels is 80% van ons hele assortiment helemaal clean. We faseren het uit in plaats van alles weg te gooien, want dat is helemaal zonde. Je kan altijd alle producten filteren op microplasticvrij onder het filter 'Duurzaamheidsvoordelen' op de desbetreffende productcategorie.
Microplasticvrije richtingen binnen ons assortiment
Gelukkig zijn er binnen ons assortiment al veel richtingen voor mensen die bewust microplasticvrij of zo clean mogelijk willen kiezen. Een merk als Kálliston is voor veel klanten een mooie ontdekking als ze eenvoudiger en schoner willen kiezen. Ook onze zero-waste gezichtsverzorging, diverse natuurlijke huidoliën, geselecteerde bodylotions en steeds meer andere clean-beautyproducten sluiten daar goed op aan. Recentelijk is Aphrodite helemaal geherformuleerd en zijn alle microplastics en polymeren verwijderd voor microplasticvrije, biologisch afbreekbare en natuurlijke alternatieven.
Zoek je een meer minimalistische routine, dan zijn ook de shampoo bars en verschillende zero-waste producten interessante categorieën om verder te bekijken. Onze inzet is helder: het aanbod stap voor stap verder verschuiven richting formules die schoner, toekomstbestendiger en beter uitlegbaar zijn, zonder in marketingtaal te vervallen die technischer klinkt dan ze is.
Veelgestelde vragen
Wat zijn microplastics in cosmetica?
Dat zijn heel kleine synthetische polymeerdeeltjes die bewust aan een product zijn toegevoegd. In de Europese regelgeving gaat het specifiek om synthetische polymeermicropartikels binnen de reikwijdte van de REACH-restrictie.1
Zijn alle polymeren in cosmetica automatisch microplastics?
Nee. Of iets onder de microplasticsrestrictie valt, hangt af van meer dan alleen de ingrediëntennaam. Eigenschappen zoals vorm, oplosbaarheid, afbreekbaarheid en toepassing spelen ook mee.1
Kun je met een app zeker weten of een product microplasticvrij is?
Nee, niet met volledige zekerheid. Apps kunnen nuttig zijn als eerste hulpmiddel, maar ze vervangen geen volledige technische beoordeling van grondstoffen en formuleringen.
Waarom markeert Beat the Microbead sommige ingrediënten streng?
Omdat de tool bewust als consumentenhulpmiddel werkt en ook twijfelcategorieën gebruikt voor ingrediënten waarvoor volgens hun eigen toelichting nog niet genoeg informatie beschikbaar is om een harde uitspraak te doen.3
Kan een ingrediënt zoals Acrylates Crosspolymer ook context of extra beoordeling vereisen?
Ja. De INCI-naam alleen geeft niet altijd genoeg informatie om definitief te bepalen hoe een ingrediënt onder de huidige EU-definitie moet worden beoordeeld. Daarom is extra context vaak nodig.1
Wat doet MetOlijf voor een microplasticvrijer assortiment?
We blijven leveranciers kritisch bevragen, volgen regelgeving en technische ontwikkelingen op de voet en breiden het aanbod voor klanten die microplasticvrij of zo clean mogelijk willen kiezen stap voor stap verder uit.
Voetnoten en bronnen
-
Europese Commissie, “Commission Regulation (EU) 2023/2055 - Restriction of microplastics intentionally added to products”, inclusief toelichting en overgangstermijnen. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Bekijk bron -
European Environment Agency (EEA), indicator over microplasticemissies en briefing over microplastics uit textiel. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Microplastic releases to the environment
Microplastics from textiles -
Beat the Microbead, app disclaimer over rode, oranje en groene categorieën. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Bekijk bron -
Beat the Microbead, “Guide to Microplastics”, toelichting op de oranje lijst en “skeptical microplastic”. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Bekijk bron -
COSMILE Europe, ingredient-pagina voor Acrylates/C10-30 Alkyl Acrylate Crosspolymer, met functiebeschrijving en opmerking over oorsprong. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Bekijk bron -
Inolex, praktijkvoorbeeld van natuurlijke polyesters als alternatief voor klassieke acrylate-oplossingen. Geraadpleegd op 19 maart 2026.
Bekijk bron